Memilih nama Islam untuk bayi

Pilih nama yang baik

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, dalam Bayan Linnas Siri ke-78 (15 November 2016), menyatakan bahawa Islam menggalakkan ibu bapa memilih nama yang baik, dengan Abdullah, Abdurrahman, Muhammad dan Hammad sebagai contoh. Ibu bapa bebas memilih, tetapi nama yang buruk atau keji perlu dielakkan. Kenyataan itu juga menegaskan bahawa nama yang dipindahkan daripada bahasa Arab atau bahasa lain perlu disemak maksudnya dalam bahasa asal. Contohnya, huruf Arab ‘ain dan alif sering ditulis sebagai “A” sahaja dalam tulisan Rumi, dan ini boleh mengubah sebutan serta makna. Semua halaman nama di laman ini menyatakan bahasa asal dan menyertakan sumber maksud. Untuk melihat nama mengikut asal bahasa, buka senarai nama bayi perempuan daripada bahasa Arab dan nama bayi lelaki daripada bahasa Arab, yang menerangkan asal nama dan bukan agama pemakainya.

Abdul dan nama-nama Allah

Abdul bermaksud “hamba” dan, menurut Wikipedia (Malay names), mesti diikuti salah satu nama Allah dalam al-Quran, seperti Abdul Haqq. Wikipedia (Arabic name) menerangkan bahawa bentuk ʿabd + nama Allah seperti Abdullah, Abdulaziz dan Abdulrahman ialah bentuk nama yang lazim dalam kalangan orang Arab. Hadith dalam Sahih al-Bukhari menyebut bahawa Allah mempunyai sembilan puluh sembilan nama (Asma'ul Husna), tetapi senarai ini berbeza antara sumber dan tiada persetujuan sejagat tentang bilangannya (Wikipedia: Names of God in Islam). Oleh itu, jangan hairan jika dua buku nama menyenaraikan pilihan Abdul yang berlainan. Lihat unsur Abdul dan contoh nama gabungan Abdul Rahman dan Abdullah.

Nama yang memerlukan berhati-hati

Wikipedia (Arabic name) memetik Barbara Metcalf bahawa seseorang perlu mengelakkan nama yang kekaburannya mencadangkan sesuatu yang tidak halal, dan bahawa ulama melarang nama seperti Abd al-Nabi (“hamba Nabi”), walaupun nama sedemikian diterima di sesetengah kawasan. Kedua-dua pandangan ini dilaporkan; ia bukan fatwa Malaysia. Jika anda tidak pasti, rujuk mufti negeri atau pejabat agama tempatan anda. Perhatikan juga bahawa Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, apabila membincangkan nama Damia yang berasal daripada pelbagai sumber, menyatakan bahawa asal-usul bukan Arab bukan halangan jika maknanya baik dan agama tidak melarangnya selagi nama itu tidak bermaksud buruk.

Corak nama yang lazim di Malaysia

Menurut Bernama (26 Mac 2025), Muhammad, Abdul, Nur dan Siti ialah antara nama yang paling banyak didaftarkan, dan nama-nama ini lazim diikuti nama kedua. Wikipedia (Malay names) menerangkan sebabnya: nama yang sangat popular seperti Muhammad, Ahmad, Nur dan Siti menjadikan nama kedua perlu supaya nama berbeza, misalnya Muhammad Osman atau Nur Mawar. Nur, Nurul, Noor dan Nor ialah unsur pertama yang paling lazim dalam nama perempuan berganda, manakala Muhammad ialah unsur pertama lelaki. Nur bermaksud “cahaya” dalam bahasa Arab, dan al-Nur ialah salah satu daripada sembilan puluh sembilan nama Allah (Behind the Name). Anda boleh melihat unsur-unsur ini dengan nama gabungannya pada halaman unsur nama, dan senarai nama Melayu.

Unsur nama yang lazim

Bila bayi dinamakan

Al-Kafi #1179 (Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan) menyatakan bahawa harus memberi nama kepada bayi pada bila-bila masa selepas lahir, dan tiada waktu tertentu yang dilarang. Sebaiknya nama diberikan pada hari kelahiran, manakala hari ketujuh boleh dijadikan hari mengumumkan nama dan sesuai untuk akikah. Rencana itu mencatat tiga pandangan: hari ketujuh (jumhur, majoriti mazhab Syafii, Hanafi, Maliki dan Hanbali), hari lahir (sebahagian ulama Syafii dan Hanbali, berdasarkan Nabi menamakan anaknya Ibrahim pada malam beliau dilahirkan), dan hari ketujuh jika akikah dilakukan pada hari itu, jika tidak sebelumnya (pilihan Imam al-Bukhari). Ibn al-Qayyim dipetik mengatakan terdapat keluasan. Di Malaysia, pendaftaran kelahiran mempunyai tempoh sendiri; lihat peraturan pendaftaran nama JPN.

Satu atau dua perkataan

Bayan Linnas Siri ke-78 mengesyorkan ibu bapa mengelakkan nama majmuk yang panjang dan memilih satu atau dua perkataan sahaja kerana nama sering dipendekkan, dan menggunakan nama penuh dalam kehidupan harian supaya maknanya terpelihara. Wikipedia (Malay names) menerangkan bahawa unsur pertama kadangkala digugurkan, jadi Nur Mawar binti Abdul Haqq boleh muncul sebagai Mawar Haqq. Kenyataan itu juga mencadangkan JPN merekodkan nama kanak-kanak Islam dalam Rumi dan Jawi, tetapi itu ialah cadangan mufti, bukan peraturan semasa.

Menukar nama dan perbezaan pandangan

Bayan Linnas yang sama menyatakan bahawa nama yang maknanya kurang baik boleh ditukar jika ada manfaat, dan menyebut contoh Nabi menukar ‘Asiah (derhaka) kepada Jamilah (cantik) dalam riwayat Abu Dawud, serta Hazn (dukacita) kepada Sahl (mudah) dalam riwayat al-Bukhari. Ulama turut berbeza pandangan dalam perkara lain. Dalam Irsyad Al-Hadith Siri ke-410, tiga pandangan dilaporkan tentang kunyah Abu al-Qasim (larang mutlak, harus mutlak, atau larang hanya bagi yang bernama Muhammad), dan penulisnya cenderung kepada pandangan yang membenarkannya. Bagi anak di luar nikah, fatwa Muzakarah Kebangsaan 1981 menetapkan bin atau binti Abdullah, tetapi Sisters in Islam (2020) melaporkan bahawa pandangan mufti Perlis dan Pulau Pinang berbeza. Kami melaporkan kedua-dua pandangan tanpa memilih.

Soalan untuk dibincangkan sebelum memilih

• Apakah maksud nama itu dalam bahasa asalnya?

  Semak kamus atau pangkalan data, bukan hanya senarai nama bayi. Setiap halaman nama kami menyenaraikan sumber.

• Bagaimana nama itu akan ditulis dan disebut?

  Ejaan Rumi boleh menyembunyikan huruf Arab. Lihat panduan ejaan.

• Adakah gabungan nama itu mudah dipendekkan?

  Mufti menasihatkan nama yang ringkas kerana nama sering dipendekkan.

• Siapa yang boleh ditanya?

  Mufti negeri atau asatizah, seperti yang dinasihatkan Bayan Linnas.

Soalan lazim

Sumber